Kiworkx Luisteren Blog

Op weg naar meesterschap in luisteren: 3 gewoontes die werken

Echt luisteren is nog niet zo eenvoudig. Al was het maar vanwege onze filters die informatie vervormen, de verschillen in communicatiestijlen, het tempoverschil tussen spreken en luisteren of omdat, wat vrouwen al veel langer weten, mannen überhaupt niet kunnen luisteren. Vooroordelen dus. Tegelijk is goed luisteren essentieel als het gaat om het bouwen van onderling begrip en vertrouwen. Hoe goed luisteren wij eigenlijk en hoe kunnen wij het verbeteren?

Horen versus luisteren

Het Japanse symbool voor luisteren bovenaan dit artikel geeft grafisch treffend weer wat wij allemaal in huis hebben als het aankomt op luisteren; onze ‘luistertoolbox’. Maar vaak, en zeker onder tijdsdruk, schakelen wij onbewust van alles uit. Dan beperken wij onszelf tot het horen van wat iemand zegt, vaak ook nog eens zoekend naar een bevestiging van die ander op ons eigen verhaal. Veel minder aandacht geven wij aan de intonatie en de stemkracht waarmee iemand spreekt, de non-verbale signalen die iemand afgeeft. Bovendien staan wij het  -‘oh, wacht even, mijn telefoon gaat …’-  toe onze aandacht te laten verstoren, bijvoorbeeld door onze mobiele telefoon belangrijker te maken dan degene met wie wij in gesprek zijn. Welbeschouwd getuigt het van weinig respect, wat staat voor elkaar iedere keer opnieuw (re) zien (spect). En dat is precies wat we dan niet doen. We horen wel maar luisteren niet echt. Heb jij je wel eens echt afgevraagd wat er op zo’n moment bij die ander gebeurt?

Uit contact

In mijn trainingen zijn dit soort onbewuste verstoringen een dankbaar thema die ik dan uitbeeldt met eenvoudige fysieke oefeningen. Zo demonstreerde ik een keer een abrupte onderbreking met een vriendelijke vrouw die heel puur reageerde. Op het moment dat ik in de oefening mijn punt maak gaat er een schokgolf (ohh!) door de groep. Herkenning! Nadat ik aan de groep had uitgelegd dat ik door mijn actie iets in ons contact heb verstoord en waardoor ik haar niet zomaar weer kan uitnodigen, wil ik verder gaan met de oefening. Zelfs in de wetenschap dat het om een oefening gaat ‘schreeuwt’ haar hele fysieke houding dat zij er eigenlijk klaar mee is. De verontwaardiging is in haar ogen te lezen. Ik had mij geen betere medespeelster kunnen wensen en niemand in die groep behoefde nog nadere toelichting.

Aikido communicatie

Maar hoe dan wel? Aikido betekent vrij vertaald ‘de weg van de harmonie’. Een mooie metafoor als het gaat om soepel en effectief communiceren. Deze vredeskunst biedt interessante leervormen als het gaat om luisteren, juist omdat het niet primair om de woorden gaat maar om het gehele plaatje. Zo leer je afstemmen op de omgeving waarin je samen met anderen bent, de non-verbale houding lezen van degene met wie je traint, aanvoelen van de richting waarin die ander zijn of haar energie stuurt en luisteren naar het moment waarop je kunt toevoegen wat jij wilt. Dit allemaal tegelijk, in beweging en in het moment. Het vereist een bewust vertrekpunt en dat is je eigen fysieke en mentale evenwicht. Alleen als dat klopt dan staat alles ‘aan’. Ingewikkeld? Misschien wanneer je het wil ontrafelen en op het niveau van easy-to-do-tricks voor je wilt laten werken. Het valt reuze mee wanneer je uit bent op oprecht contact.

Experimenteer maar eens met de volgende drie gewoonten uit onze aikido communicatiemodule. Deze gaan niet over iets doen (technieken, methoden) maar om de mindset van waaruit je vertrekt. Je creëert zo een modus waarin onderling begrip en vertrouwen groeit, de ander gemakkelijker vertelt en jij ruimte hebt om te luisteren op alle niveaus, dus met je hele luistertoolbox ingeschakeld.

Niemand vindt het erg om het met een ander oneens te zijn. Wij vinden het verschrikkelijk om niet gehoord of niet gezien te worden. (Aalt Aalten)

Drie gewoonten

  1. Onverdeelde aandacht geven: jouw bereidheid om de ander jouw onverdeelde aandacht te geven werkt als een ‘aan/uitknop’ voor jouw gehele luistertoolbox. Je voegt dan als het ware in de snelweg van die ander en jullie rijden een stukje samen op. Hou je aandacht naar buiten gericht. De aikido grootmeester Koichi Tohei wijdt hieraan in zijn boek KI in daily life een uitgebreide passage. Oprechte en onverdeelde aandacht is zeldzaam en daarmee een groot cadeau om te geven. Je geeft iemand het gevoel echt gezien en gehoord te worden.
  1. Uitnodigen en aanmoedigen: nodig de ander uit om zijn of haar verhaal te doen, zonder verwachtingen en zonder de ander te onderbreken. Moedig de ander in plaats daarvan aan om desgewenst nog meer te vertellen. Een korte anekdote: enkele jaren geleden woonde ik een workshop bij van ‘stembevrijder’ Jan Kortie (aanrader!). In een oefening werden wij gevraagd om elkaar uitnodigen elkaar toe te zingen. Dat voelt echt heel kwetsbaar want ik ben bepaald geen geweldige zanger. Het verschil tussen naar iemand zingen die je nauwelijks iets terug geeft en naar iemand zingen die je warm uitnodigt, echt naar je luistert en je daarbij aanmoedigt is echt enorm. Daarbij is het ook voor de luisteraar gaaf om te doen. Er komt enorm veel energie vrij. Door dit principe in acht te nemen in onze dagelijkse gesprekken of bij presentaties van anderen smeed je een band.
  1. Bewust afronden: rond ieder gesprek bewust af, met zorg voor de ander. Daarmee doe je nog iets bijzonders. Een volgend gesprek zal de ander starten vanuit de positieve herinnering waarmee je elkaar hebt losgelaten. Door deze gewoonte in acht nemen zet je in een opwaartse spiraal in werking van oprecht contact, vertrouwen en maakt dat je elkaar steeds beter en sneller verstaat. Zo creëer je flow in samenwerking.

Ik ben benieuwd naar je ervaringen. Deel ze in het commentaarveld hieronder.

symbolen KIWORKX

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Top